Współpracujesz z amerykańskim albo azjatyckim koncernem? Ta zmiana dotyczy Ciebie. Unia Europejska finalizuje prace nad standardem N-ESRS. To zasady raportowania ESG dla firm spoza UE działających na rynku unijnym. A skutki tych zasad spłyną wprost na ich polskich dostawców.

Czym jest N-ESRS?

N-ESRS to skrót od Non-EU Sustainability Reporting Standards. To dedykowany standard dla zagranicznych grup kapitałowych, które prowadzą znaczącą działalność w Unii Europejskiej. Podstawą prawną tych wymogów jest artykuł 40a unijnej dyrektywy o rachunkowości, wprowadzony przepisami dyrektywy CSRD i zmodyfikowany przez pakiet upraszczający Omnibus I (EFRAG).

Mechanizm jest prosty. Skoro europejskie przedsiębiorstwa raportują swój wpływ na środowisko i społeczeństwo, zagraniczni gracze nie mogą być zwolnieni z tych obowiązków. UE dąży w ten sposób do zapewnienia równych zasad gry (tzw. level playing field) na wspólnym rynku.

Kogo dotyczy obowiązek?

Próg wejścia dla podmiotów z krajów trzecich jest wysoki. Dotyczy wyłącznie dużych zagranicznych grup kapitałowych. Warto podkreślić, że w wyniku przyjęcia dyrektywy upraszczającej Omnibus I kryteria te uległy podwyższeniu. Starsze, krążące w wielu analizach dane (np. próg obrotu grupy na poziomie 150 mln € czy próg dla oddziału wynoszący 40 mln €) są już nieaktualne.

Takie wymogi formalnie wprowadziła Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470, czyli tzw. dyrektywa Omnibus I (Norton Rose Fulbright). Krajowe analizy eksperckie potwierdzają te zaktualizowane kryteria (CGO Finance).

Czym N-ESRS różni się od zwykłego ESRS?

Różnica jest istotna z punktu widzenia zakresu gromadzonych informacji. Standard N-ESRS skupia się wyłącznie na istotności wpływu (impact materiality). Pomija on kwestię istotności finansowej (financial materiality). Zagraniczna grupa kapitałowa nie musi zatem raportować swoich ryzyk i szans finansowych wynikających z zagadnień ESG. Raportuje jedynie to, w jaki sposób jej działalność wpływa na ludzi i środowisko naturalne (reporting.academy).

EFRAG przewidział trzy ścieżki sprawozdawcze dla takich podmiotów:

• Globalne N-ESRS — raportowanie wpływu na poziomie całej grupy na świecie, w odniesieniu do wszystkich tematów zrównoważonego rozwoju.
• Mieszane N-ESRS — kwestie klimatyczne raportowane są globalnie, natomiast pozostałe tematy (np. bioróżnorodność, własna siła robocza) mogą być ograniczone wyłącznie do wpływu wywieranego na terenie UE.
• Pełne ESRS dobrowolnie — grupa stosuje standard unijny i publikuje jeden skonsolidowany raport, dzięki czemu jej unijne spółki zależne mogą skorzystać ze zwolnienia z samodzielnego raportowania.

Harmonogram prac nad standardem

Prace nad wdrożeniem standardu ruszyły ponownie po zakończeniu negocjacji pakietu Omnibus I. Harmonogram przewiduje następujące kluczowe daty:

• 1 lipca 2026 — ostateczny termin zgłoszeń firm do udziału w testach polowych (field tests) projektu standardu.
• Druga połowa lipca 2026 — rozpoczęcie konsultacji publicznych projektu N-ESRS, które potrwają 100 dni.
• Koniec września 2026 — termin odesłania kwestionariuszy zwrotnych przez uczestników testów polowych.
• Październik 2026 — indywidualne wywiady zespołu EFRAG z testującymi przedsiębiorstwami.
• Koniec stycznia 2027 — przekazanie oficjalnych rekomendacji technicznych standardu do Komisji Europejskiej (Ropes & Gray).

Pierwsze raporty grupy spoza UE będą musiały złożyć w 2029 roku, prezentując dane za rok obrotowy rozpoczynający się 1 stycznia 2028 roku lub później (EFRAG).

Dlaczego to dotyczy polskiego MŚP?

Polska gospodarka w dużej mierze stoi podwykonawstwem. Wiele rodzimych przedsiębiorstw dostarcza towary i usługi dla amerykańskich, koreańskich, japońskich czy brytyjskich koncernów. Ponieważ te grupy kapitałowe będą zobowiązane do raportowania swojego wpływu na otoczenie, analizy te będą musiały objąć również ich łańcuchy dostaw.

W praktyce oznacza to, że zagraniczny partner handlowy zwróci się do Ciebie z prośbą o dane. Będzie pytać o emisje gazów cieplarnianych, zużycie surowców czy warunki pracy w Twoim zakładzie. Brak takich danych może oznaczać ryzyko wypadnięcia z łańcucha dostaw. Szerzej ten mechanizm opisaliśmy w artykule „Dane ESG od dostawców”.

Dobra wiadomość? Przedsiębiorców chroni tzw. Value Chain Cap (limit żądań w łańcuchu wartości). Zgodnie z dyrektywą Omnibus I, podmiot raportujący nie może wymagać od swojego dostawcy zatrudniającego nie więcej niż 1000 pracowników danych wykraczających poza zakres uproszczonego, dobrowolnego standardu VSME. Przygotowanie danych w formacie VSME to Twoja tarcza prawna, a jednocześnie przepustka do zachowania kontraktów. O tym, jak reagować na zapytania klientów, pisaliśmy w tekście „Kontrahent żąda danych ESG – jak odpowiedzieć”.

Co zrobić już teraz?

Zamiast czekać na maila z zagranicznej centrali, warto podjąć działania z wyprzedzeniem. Obliczenie śladu węglowego w zakresie 1 i 2 oraz uporządkowanie podstawowych danych o pracownikach i surowcach w strukturze standardu VSME pozwoli Ci odpowiedzieć na zapytanie ofertowe w kilka dni, a nie tygodni. Taka rzetelna i szybka reakcja buduje Twoją pozycję jako wiarygodnego dostawcy pierwszego wyboru.

FAQ — najczęstsze pytania

Czy N-ESRS obowiązuje moją polską firmę?
Bezpośrednio nie, o ile Twoja firma sama nie jest jednostką dominującą grupy spoza UE spełniającą kryteria obrotowe. Pośrednio tak — jako dostawca koncernu objętego artykułem 40a będziesz proszony o przekazanie danych ESG niezbędnych do jego raportu.

Jaki próg obrotu dotyczy podmiotów spoza UE po zmianach Omnibus I?
Obowiązek dotyczy grupy spoza UE z rocznym obrotem w Unii powyżej 450 mln € (przez 2 kolejne lata), która posiada w UE jednostkę zależną o obrocie powyżej 200 mln € lub oddział o obrocie powyżej 200 mln €.

Kiedy zagraniczne koncerny złożą pierwszy raport według N-ESRS?
W 2029 roku, prezentując dane za rok obrotowy 2028.

Jak zabezpieczyć się przed nadmiernymi żądaniami danych ESG ze strony kontrahentów?
Unijny mechanizm Value Chain Cap ogranicza żądania wobec dostawców zatrudniających do 1000 pracowników. Koncerny nie mogą żądać od nich danych szerszych niż zakres dobrowolnego standardu VSME. Przygotowanie danych w tym formacie chroni przed nadmierną biurokracją.