Deregulacja zdjęła obowiązek z tysięcy firm. Mniej spółek musi badać sprawozdania. Mniej podmiotów raportuje ESG. Zmienia to rynek audytu i zasady gry przy raportach dobrowolnych. Sprawdź, gdzie czai się ryzyko.

Rynek audytu właśnie się kurczy

Dwie zmiany uderzyły w popyt na usługi audytorskie naraz.

Po pierwsze, progi badania sprawozdania finansowego wzrosły o 25%. Suma aktywów do 3,125 mln euro, przychody do 6,25 mln euro. Tysiące firm wypadło z obowiązku audytu.

Po drugie, firmy z pierwszej fali ESG mogą zrezygnować z raportu za 2025 i 2026. Atestacja tych raportów miała być nowym źródłem przychodu dla rewidentów. Część tego rynku właśnie zniknęła.

Efekt jest prosty. Mniej obowiązkowych zleceń, twardsza konkurencja. Firmy audytorskie szukają nowych modeli przychodu.

Audytorzy dostają większą swobodę

Ustawodawca zareagował. 27 marca 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o biegłych rewidentach (druk 2292). Prezydent podpisał ją 11 maja 2026 r. (źródło: PIBR).

Nowelizacja znosi tzw. „białą listę” usług dozwolonych. Zastępuje ją unijna „czarna lista” usług zakazanych z rozporządzenia 537/2014. To zmiana filozofii.

W praktyce firma audytorska może świadczyć badanej spółce każdą usługę, której prawo wprost nie zakazuje. To rynkowa rekompensata za utratę klientów. Audytorzy mogą oferować szersze doradztwo.

Jedno się nie zmienia. Firma audytorska musi zachować niezależność. Obowiązują ją Kodeks etyki i standardy zawodowe.

Co to znaczy dla Twojej firmy

Tu pojawia się ryzyko, którego wiele firm nie widzi. Po deregulacji łatwo pomyśleć: „zrobimy raport ESG po swojemu, bez audytora”.

To błąd. Pokazuje go stanowisko UKNF z 19 marca 2026 r., uzgodnione z MF i PANA (źródło: KNF).

Stanowisko rozróżnia dwie sytuacje. Sprawozdawczość obowiązkowa podlega pełnym rygorom CSRD i atestacji. Sprawozdawczość dobrowolna ma inne zasady ujawniania.

Ale uwaga na pułapkę. Jeśli publikujesz raport jako część sprawozdania z działalności i deklarujesz zgodność z ESRS, dokument musi przejść atestację biegłego. Prawo nie przewiduje „nieformalnego” raportu pod szyldem dyrektywy.

Innymi słowy: nie możesz powołać się na unijny standard i jednocześnie ominąć weryfikacji. Taki dokument naraża Cię na zarzut wprowadzania w błąd.

Greenwashing pod lupą nadzoru

UKNF nie zostawia tu miejsca na improwizację. Stanowisko wskazuje działania ograniczające ryzyko greenwashingu.

Reguła jest praktyczna. Jeśli raportujesz dobrowolnie, oznacz to czytelnie. Nie sugeruj, że dane przeszły audyt, jeśli go nie było. Inwestor musi wiedzieć, co czyta.

Stanowisko porządkuje też kwestię wynagrodzeń. Atestacja dobrowolna może wliczać się do limitów wynagrodzeń firmy audytorskiej z rozporządzenia 537/2014. To istotne dla dużych spółek na granicy ustawowych progów.

Jak przygotować raport, który obroni się przed audytem

Wniosek dla zarządu jest jasny. Raport ESG to dokument dowodowy, nie broszura marketingowa. Jeśli powołujesz się na ESRS, przygotuj go pod atestację od początku.

Oto co działa w praktyce:

• Zbieraj dane z dowodami — faktury, odczyty, umowy. Audytor sprawdza źródła.
• Dokumentuj metodykę — zapisz, jak liczysz emisje i skąd bierzesz wskaźniki.
• Nie deklaruj zgodności na wyrost — zgodność z ESRS to zobowiązanie, nie ozdoba.
• Wybierz doradcę znającego ścieżkę audytową — to skraca proces i obniża ryzyko.

Pełną listę etapów opisaliśmy w tekście „Co zrobić, by raport przeżył atestację? Ścieżka audytowa”. A jak zweryfikować doradcę, podpowiadamy w artykule „Jak wybrać doradcę ESG? 7 pytań dla MŚP”.

W Green Impact ESG prowadzimy pełne wsparcie w raportowaniu w standardach ESRS i VSME. Przygotowujemy dane tak, by obroniły się przed biegłym rewidentem. Łączymy zgodność z realną wartością dla klienta.

Najczęstsze pytania

Czy mogę opublikować raport ESG bez atestacji biegłego?
Jeśli deklarujesz zgodność z ESRS w sprawozdaniu z działalności, atestacja jest wymagana.

Czym różni się sprawozdawczość obowiązkowa od dobrowolnej?
Obowiązkowa podlega pełnym rygorom CSRD i atestacji. Dobrowolna ma odrębne zasady ujawniania, ale też granice.

Dlaczego rynek audytu się kurczy?
Wzrosły progi badania sprawozdań, a część firm zrezygnowała z raportów ESG za 2025 i 2026.

Co zmienia zniesienie „białej listy” usług audytorskich?
Audytor może świadczyć badanej spółce każdą usługę, której prawo wprost nie zakazuje, zachowując niezależność.

Jak uniknąć zarzutu greenwashingu w raporcie dobrowolnym?
Oznacz raport jako dobrowolny i nie sugeruj atestacji, której nie przeprowadzono.

Planujesz raport ESG i powołujesz się na ESRS? Przygotuj go pod atestację.

Zbudujemy raport z danymi, które obronią się przed biegłym rewidentem. Bez ryzyka zarzutu greenwashingu i bez kosztownych poprawek na ostatniej prostej.

👉 Napisz do nas i sprawdź gotowość swojego raportu.