Branża spożywcza przez lata płaciła za opakowania raz: przy zakupie materiałów. Od 2026 roku płaci wielokrotnie. I każdym kolejnym rokiem – coraz więcej.
Na czym polega system ROP?
ROP (Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta) to zasada, że koszty zagospodarowania opakowania po zużyciu ponosi ten, kto je wprowadza na rynek. Do tej pory te koszty pokrywali mieszkańcy w opłatach za wywóz śmieci.
Od 2026 roku to zmienia się stopniowo: producenci zaczynają ponosić 8% docelowej stawki. W 2027 – 20%. W 2028 – 100%.
Szacowane wpływy z systemu w 2028 roku: ponad 5 mld zł rocznie.
Konkretne stawki: co to znaczy dla Twojego produktu?
Poniżej przykłady opłat opakowaniowych z projektu ustawy opublikowanego 13 sierpnia 2025 r.:
| Opakowanie | Materiał | 2026 | 2027 | 2028 |
|---|---|---|---|---|
| Butelka 300 ml | Tworzywo sztuczne | 0,0055 zł/szt. | 0,0135 zł/szt. | 0,0440 zł/szt. |
| Słoik 315 ml | Szkło | 0,0036 zł/szt. | 0,0108 zł/szt. | 0,0306 zł/szt. |
| Opakowanie żywności 500 ml | Wielomateriałowe | 0,0022 zł/szt. | 0,0054 zł/szt. | 0,0269 zł/szt. |
| Puszka 300 ml | Aluminium | 0,0062 zł/szt. | 0,0157 zł/szt. | 0,0291 zł/szt. |
Przykład: producent sprzedaje 1 milion plastikowych butelek miesięcznie. W 2026 roku ROP to koszt 5 500 zł miesięcznie. W 2028 – już 44 000 zł miesięcznie. Wzrost ośmiokrotny w dwa lata.
Potrójne obciążenie – problem szczególnie dla branży napojowej i spożywczej
Sektor spożywczy jest w wyjątkowo trudnej sytuacji. Producenci napojów, soków i wód mogą stanąć przed trzema równoczesnymi opłatami za to samo opakowanie:
- Opłata SUP (Single Use Plastic) – za jednorazowe tworzywa sztuczne,
- Opłata w systemie kaucyjnym – działająca od października 2025 roku, z pełnym wymogiem dla szkła od 2026 roku,
- Opłata opakowaniowa ROP – nowa, wchodząca stopniowo.
Barbara Groele z Krajowej Unii Producentów Soków ostrzegała wprost: małe i średnie firmy mogą nie udźwignąć nagłego wzrostu kosztów. Koalicja 37 organizacji sektora rolno-spożywczego złożyła sprzeciw wobec projektu ustawy.
Branża mięsna zapłaci najwyższe stawki – stawka za kilogram odpadów z tworzywa sztucznego wynosi 1,76 zł.
Dlaczego ekoprojektowanie staje się priorytetem finansowym?
System ROP jest zaprojektowany tak, by opłacało się redukować masę i zmienić materiał opakowania. Im lżejsze i bardziej recyklingowalne opakowanie, tym niższa opłata.
To moment, w którym ekoprojektowanie przestaje być tematem ekologicznym i staje się narzędziem zarządzania kosztami. Konkretne działania:
- Redukcja masy – mniej tworzywa = niższa opłata od kg,
- Zmiana materiału – monomateriały recyklinguje się łatwiej i taniej,
- Projektowanie pod naprawialność i recykling – wymóg unijnego rozporządzenia ESPR.
Uwaga: w opakowaniach spożywczych zmiana materiału nie zawsze jest prosta. Wymogi higieniczne i bezpieczeństwa żywności ograniczają możliwości stosowania recyklatu. To argument za wczesnym działaniem, zanim koszty wymuszą pośpieszne decyzje projektowe.
Jak to wpisuje się w raportowanie ESG?
Opakowania i gospodarka odpadami to temat standardu ESRS E5 (Gospodarka Zasobami i Gospodarka Obiegu Zamkniętego). W raporcie musisz ujawnić:
- masę i rodzaj wprowadzanych opakowań,
- cele redukcji odpadów opakowaniowych,
- podejście do projektowania produktów z myślą o cyrkulacji.
Standard VSME dla MŚP wymaga analogicznych danych w uproszczonej formie. Więcej o tym, jak raportować odpady w firmie, przeczytasz w artykule Raportowanie odpadów w firmie – wymogi ESRS E5 i VSME.
Jak pomoże GreenImpact ESG?
Eksperci GreenImpact ESG analizują portfel produktów pod kątem zgodności z wymaganiami ESPR i ROP, doradzają optymalizację materiałową i budują system raportowania GOZ zintegrowany z polityką ESG. Sprawdź usługę Ekoprojektowania – to inwestycja, która zwraca się w obniżonych opłatach opakowaniowych.
Oblicz, ile ROP będzie Cię kosztować w 2028 roku i sprawdź, co możesz zmienić w opakowaniach, żeby to obniżyć. Napisz do nas – bez zobowiązań.
