Twój główny klient właśnie wysłał ankietę. Czterdzieści pytań o emisje, polityki kadrowe, zarządzanie odpadami i prawa człowieka w twoim zakładzie. Termin odpowiedzi: 21 dni.

Czy to wyjątek? Nie. To praktyka, którą obserwuje się w polskim łańcuchu dostaw od co najmniej 2023 r. – i która przyspiesza, niezależnie od tego, co zdecyduje legislator. W tym artykule pokazujemy, czego konkretnie wymagają największe polskie firmy od swoich dostawców, jak działa presja ze strony zagranicznych kontrahentów – szczególnie z Niemiec – i co musisz mieć, żeby nie wypaść z przetargu.

Dlaczego korporacje pytają dostawców o dane ESG?

Zakres 3: emisje, które trzeba policzyć w całym łańcuchu

Każda firma raportująca według CSRD musi ujawniać dane z tzw. Zakresu 3 (Scope 3) – czyli emisje pośrednie generowane przez cały łańcuch wartości. Kategoria 1 Zakresu 3 – „Zakupione towary i usługi” – to często ponad 70% całkowitego śladu węglowego dużej firmy.

Bez twoich danych korporacja albo użyje domyślnych wskaźników sektorowych (co zawyża jej wynik), albo zmieni dostawcę. Wybór jest prosty – i rzadko odbywa się przez negocjacje.

CSDDD: od 2029 r. weryfikacja dostawców staje się obowiązkiem prawnym

Dyrektywa CSDDD, po zmianach wprowadzonych przez Omnibus I (2026/470), obejmie firmy zatrudniające ponad 5000 pracowników i osiągające ponad 1,5 mld EUR netto obrotu. Termin transpozycji dyrektywy to lipiec 2028 r., a pierwsze firmy zaczną ją stosować od lipca 2029 r. To oznacza, że w ciągu najbliższych trzech lat korporacje w całej UE zbudują systemy weryfikacji dostawców, które staną się obligatoryjne. Polskie MŚP wchodzące w te łańcuchy dostaw już teraz są „skanowane” pod tym kątem.

Czego wymagają polskie korporacje?

Orlen: prawa człowieka, emisje i sygnaliści

Strategia Zrównoważonego Rozwoju Grupy ORLEN 2025–2035 zakłada wdrożenie należytej staranności w całym łańcuchu wartości. Kodeks postępowania dla dostawców Grupy Kapitałowej ORLEN jest dokumentem publicznym i wymaga m.in.:

• poszanowania praw człowieka i zakazu pracy przymusowej oraz dyskryminacji,
• równego traktowania pracowników,
• minimalizowania emisji gazów cieplarnianych proporcjonalnie do skali działalności,
• posiadania mechanizmów antykorupcyjnych,
• zapewnienia pracownikom kanałów do zgłaszania naruszeń (zgodnie z obowiązującą w Polsce ustawą o sygnalistach).

Jeśli twoja firma nie ma podstawowej polityki D&I ani procedury dla sygnalistów, już teraz nie spełniasz części tych wymogów. Audyt D&I od GreenImpact ESG pozwala to zidentyfikować i naprawić, zanim zrobi to audytor korporacyjny.

Allegro: nagrody ESG i wymogi środowiskowe

Allegro w swojej polityce zrównoważonego łańcucha dostaw wymaga od partnerów m.in. racjonalnego zarządzania odpadami i materiałami niebezpiecznymi oraz poszanowania praw społeczności lokalnych. Firma nagradza dostawców spełniających kryteria ESG specjalnymi wyróżnieniami – co sygnalizuje, że ESG staje się kryterium oceny partnerów, a nie tylko formalnym checkboxem.

Inne branże: budownictwo, retail, logistyka

Presja nie dotyczy wyłącznie energetyki i e-commerce. W budownictwie deweloperzy coraz częściej wymagają od podwykonawców danych o śladzie węglowym wbudowanym materiałów, certyfikatów BREEAM lub LEED i polityk BHP zgodnych z ESRS S1. W handlu i logistyce sieci dysponują własnymi celami klimatycznymi, które bezpośrednio przekładają na wymagania wobec dostawców.

Zagraniczni kontrahenci: presja z Niemiec jest już faktem

Niemiecka ustawa LkSG: polscy dostawcy pod lupą od 2023 r.

Lieferkettensorgfaltspflichtengesetz (LkSG) weszła w życie 1 stycznia 2023 r. Objęła wówczas firmy z siedzibą w Niemczech zatrudniające ponad 3000 pracowników. Od 1 stycznia 2024 r. próg obniżono do ponad 1000 pracowników – objęła ok. 4800 podmiotów. Ustawa zobowiązuje je m.in. do weryfikacji zagranicznych dostawców pod kątem:

• przestrzegania praw człowieka i pracowniczych,
• zakazu pracy dzieci i pracy przymusowej,
• ochrony środowiska naturalnego,
• polityki wobec podwykonawców dalszych w łańcuchu.

Za niedopełnienie obowiązków grożą kary do 500 tys. EUR, a dla firm z obrotem powyżej 400 mln EUR – do 2% rocznego obrotu. To oznacza, że niemieccy kontrahenci mają bardzo konkretny powód, by cię weryfikować – i bardzo konkretne sankcje za zaniedbanie. Jeśli eksportujesz do Niemiec lub produkujesz dla niemieckiej firmy, ankieta weryfikacyjna może trafić do ciebie w każdej chwili.

EcoVadis: certyfikat wymagany przy wejściu do przetargu

EcoVadis to platforma oceny ESG stosowana przez tysiące korporacji zachodnioeuropejskich. Poziom Bronze oznacza wejście do top 35% ocenianych firm. Gold – top 5%. W praktyce wielu zamawiających traktuje konkretny poziom oceny EcoVadis jako warunek dopuszczenia do przetargu – zależy to od kryteriów przetargu, ale EcoVadis jest powszechnie respektowany, szczególnie w Europie Zachodniej. Brak profilu na platformie często skutkuje wykluczeniem bez dodatkowych wyjaśnień.

Value Chain Cap: co zmienia Omnibus I dla dostawców MŚP

Jedną z ważnych zmian dyrektywy 2026/470 jest wprowadzenie limitu łańcucha wartości. Firmy zatrudniające poniżej 1000 pracowników zyskują prawo do odmowy dostarczania danych wykraczających poza standard VSME. Korporacja może pytać – ale tylko o to, co VSME obejmuje.

To dobra wiadomość: zamiast odpowiadać na setki różnych ankiet, wystarczy jeden dobrze przygotowany raport VSME. Zła wiadomość: VSME nadal trzeba przygotować. Standard ma modułową strukturę – Moduł Podstawowy (B1–B11) i Moduł Kompleksowy (C1–C9). Kiedy masz VSME – możesz skutecznie korzystać z limitu. Bez niego – negocjujesz z pustymi rękami.

Jakie dane musisz mieć gotowe?

To metryki najczęściej wymagane w ankietach ESG dla dostawców MŚP, zgodne z zakresem Modułu Podstawowego VSME:

Środowisko (E):

• zużycie energii elektrycznej i cieplnej (kWh/rok),
• emisje CO₂ Scope 1 i 2 (tony CO₂e),
• zużycie wody (m³/rok),
• ilość generowanych odpadów i odsetek odzysku.

Społeczeństwo (S):

• wskaźnik rotacji pracowników,
• liczba wypadków przy pracy (wskaźnik LTIR),
• polityka równego traktowania i luka płacowa,
• procedura zgłaszania naruszeń (sygnaliści).

Zarządzanie (G):

• kodeks postępowania / etyki,
• polityka antykorupcyjna,
• procedury zarządzania ryzykiem ESG.

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, audyt ESG od GreenImpact identyfikuje luki w 5 kluczowych obszarach i wskazuje priorytety.

Jak odpowiedzieć, gdy kontrahent daje 30 dni?

Twój klient dał ci miesiąc. Plan działania – przy założeniu, że masz dostęp do podstawowych dokumentów operacyjnych:

1. Dni 1–7: Zbierz liczby. Faktury za energię, zestawienia odpadów, ewidencja wypadków. Zacznij od danych, które już masz.
2. Dni 8–14: Sprawdź polityki. Kodeks etyczny, procedura dla sygnalistów, polityka BHP – jeśli ich nie ma, prosta jednobrzmieniowa deklaracja jest lepsza niż puste pole.
3. Dni 15–21: Dopasuj do ankiety. Skonfrontuj posiadane dane z pytaniami kontrahenta. Braki opisz jako „w przygotowaniu z terminem X”.
4. Dni 22–30: Odpowiedz pisemnie. Żadnego pustego pola bez wyjaśnienia. Każdy brak danych powinien mieć datę uzupełnienia.

Ważne zastrzeżenie: jeśli twoja firma nigdy wcześniej nie zbierała danych środowiskowych ani nie ma dokumentacji polityk, plan 30-dniowy może wymagać zewnętrznego wsparcia. Pełny, szczegółowy plan działania dla tej sytuacji opisuje ten artykuł na blogu GreenImpact.

Czy jesteś gotowy na pytania korporacyjnych partnerów?

Nie czekaj na audyt z zaskoczenia. Zespół GreenImpact ESG pomaga MŚP zebrać dane, przygotować polityki i opracować raport VSME odpowiadający na pytania kontrahentów z Polski i Europy Zachodniej.

➡️ Sprawdź naszą usługę Strategia ESG dla MŚP i umów się na wstępną diagnozę.