Walidacja celów klimatycznych w inicjatywie SBTi kojarzy się z procedurami dostępnymi tylko dla korporacji. To błędne przekonanie. Od 2024 roku MŚP mają własną, uproszczoną ścieżkę z niższymi kosztami, krótszym czasem oczekiwania i bez zobowiązania wstępnego. Oto jak działa i kto może z niej skorzystać.
Dlaczego SBTi stworzyło osobną ścieżkę dla MŚP?
Mniejsze firmy dysponują ograniczonymi budżetami i zasobami. Standardowa ścieżka korporacyjna wymaga 24-miesięcznego okresu na przygotowanie celów i szczegółowej analizy emisji Scope 3. Dla firmy zatrudniającej 30 osób to często za dużo.
SBTi przyznaje wprost: ścieżka MŚP pomija etap wstępnego zobowiązania (commitment). Firma od razu wyznacza cele i składa je do walidacji. Upraszcza to cały proces matematyczny i skraca czas oczekiwania.
Kto kwalifikuje się jako MŚP w świetle SBTi?
Od 1 stycznia 2024 roku SBTi stosuje definicję MŚP zbliżoną do kryteriów dyrektywy CSRD. Firma musi spełnić co najmniej trzy z czterech poniższych warunków:
- mniej niż 250 pracowników na pełen etat,
- roczny obrót poniżej 50 mln euro,
- suma bilansowa poniżej 25 mln euro,
- brak obowiązku stosowania sektorowych metodologii SBTi (np. dla sektora FLAG lub budynków).
Dodatkowo firma:
- musi emitować mniej niż 10 000 ton CO₂e (Scope 1 i 2),
- nie może być spółką zależną podmiotu kwalifikującego się do ścieżki korporacyjnej,
- nie może należeć do sektora finansowego (FI) ani naftowo-gazowego (Oil & Gas).
Czym różni się ścieżka MŚP od ścieżki korporacyjnej?
| Kryterium | Duże firmy (standard) | MŚP (ścieżka uproszczona) |
|---|---|---|
| Etap zobowiązania | Wymagany (24 miesiące) | Pominięty |
| Metodologia | Różne opcje sektorowe | Wyłącznie cele absolutne |
| Wymogi dla Zakresu 3 | Twarde cele redukcji | Pomiar + intencja redukcji |
| Koszt walidacji | Zmienny, wyższy | Stała opłata: 1 250 USD |
| Czas oczekiwania | Często wiele miesięcy | Średnio ~60 dni |
Dla polskich MŚP to istotna różnica. Zamiast skomplikowanych modeli intensywnościowych firma wybiera cel absolutnej redukcji emisji — bardziej przejrzysty i prostszy w komunikacji.
Jakie cele może wyznaczyć MŚP?
Cel krótkoterminowy (Near-term target)
Obejmuje horyzont od 5 do 10 lat. Wymaga ograniczenia emisji Scope 1 i 2 o minimum 42% względem roku bazowego — zgodnie ze ścieżką 1,5°C. Jest to najczęściej wybierana opcja wśród mniejszych firm.
Rok bazowy MŚP może wybrać dowolny od 2015 roku. Dane z tego okresu muszą być kompletne i rzetelne.
Cel Net-Zero
To najwyższy poziom ambicji. Wymaga redukcji emisji Scope 1, 2 i 3 o minimum 90% do 2050 roku (lub wcześniej, jeśli firma ma taką zdolność). Pozostałe emisje — tzw. resztkowe — firma musi fizycznie usunąć z atmosfery. Zwykłe certyfikaty węglowe (offsety) nie zaliczają się do wymaganej 90-procentowej redukcji.
Ile kosztuje walidacja?
Od 15 lipca 2024 roku SBTi wprowadziło jednolity cennik dla MŚP:
- 1 250 USD — za cel krótkoterminowy (Near-term),
- 2 500 USD — za cel krótkoterminowy i Net-Zero łącznie.
Dla MŚP z przychodami poniżej 10 mln USD z siedzibą w krajach rozwijających się dostępna jest zniżka w wysokości 85%.
Warto pamiętać, że koszt walidacji to tylko część wydatków. Do tego dochodzi inwentaryzacja emisji, ewentualne wsparcie konsultanta i czas zespołu. Jednak w porównaniu z kosztami utraty kontraktu korporacyjnego — to niewielka inwestycja.
Jak przebiega proces walidacji SBTi dla MŚP?
Oto pięć kroków:
Inwentaryzacja emisji
Firma oblicza swój ślad węglowy zgodnie z metodologią GHG Protocol — obejmując Scope 1, 2 i przynajmniej główne kategorie Scope 3. Jak obliczyć emisje Scope 1 i 2 opisaliśmy krok po kroku w osobnym artykule.
Wybór roku bazowego i poziomu ambicji
Firma wybiera rok bazowy (od 2015) i decyduje, czy wyznacza cel krótkoterminowy, Net-Zero, czy oba. Dla MŚP domyślna metodologia to cele absolutne — prostsze w obliczeniach niż intensywnościowe.
Wypełnienie formularza SBTi
MŚP korzysta z oficjalnego formularza dostępnego na portalu SBTi Services. Formularz zawiera gotowe narzędzie kalkulacyjne — nie trzeba budować własnych modeli.
Opłata i złożenie aplikacji
Po weryfikacji formularza firma wnosi opłatę walidacyjną. Następuje przegląd przez zespół SBTi Services.
Publikacja na Target Dashboard
Po zatwierdzeniu firma trafia na publiczną listę SBTi i otrzymuje prawo do używania logo inicjatywy w komunikacji marketingowej i ofertach. Czas od złożenia aplikacji do publikacji wynosi zazwyczaj ok. 60 dni.
Jak VSME wspiera przygotowanie do SBTi?
Standard VSME zawiera moduł C3 poświęcony celom redukcji emisji GHG. Przewodniki EFRAG do tego modułu zawierają gotowe przykłady obliczeniowe i instrukcje dla MŚP. Wdrożenie VSME porządkuje dane potrzebne do walidacji SBTi — to naturalny pierwszy krok.
Sektory wykluczone ze ścieżki MŚP
Nie każda mała firma może skorzystać z uproszczonej ścieżki. Instytucje finansowe — nawet małe — muszą stosować ścieżkę korporacyjną, bo ich największy wpływ klimatyczny pochodzi z portfela finansowanego, a nie z własnych biur. Firmy z sektora Oil & Gas są całkowicie wykluczone do czasu opublikowania oddzielnego standardu sektorowego.
Jak przygotować firmę do procesu?
Przygotowanie do walidacji SBTi wymaga:
- sprawnie działającego systemu zbierania danych operacyjnych (zużycie energii, paliwa, odpady),
- zrozumienia różnicy między Scope 1, 2 i 3,
- podstawowej wiedzy o metodologii GHG Protocol.
Polskie MŚP często nie mają tych kompetencji wewnętrznie. Green Impact ESG oferuje dedykowane Szkolenia i warsztaty ESG — skierowane do zarządów i zespołów, które chcą zrozumieć metodologię i wdrożyć ją bez zewnętrznych błędów kosztujących czas i pieniądze.
Firmy, które chcą budować strategię klimatyczną od podstaw, skorzystają z usługi Strategia ESG — kompleksowego wsparcia w opracowaniu planu dekarbonizacji zgodnego z wymogami CSRD, SBTi i oczekiwaniami rynku.
Zrób pierwszy krok dziś
Inwentaryzacja emisji, formularz SBTi, opłata. To certyfikat klimatyczny, który sprawdzają Twoi klienci korporacyjni, banki i fundusze inwestycyjne. Skontaktuj się z Green Impact ESG — pomożemy Ci przejść cały proces bez chaosu.
