Regulacje ESG w Unii Europejskiej zmieniają się szybciej niż większość firm nadąża. Dyrektywa CSRD, pakiet Omnibus, wytyczne EBA – każda aktualizacja przesuwa terminy, zmienia progi i modyfikuje zakres obowiązków. Dla właściciela firmy oznacza to jedno: brak aktualnej wiedzy to realne ryzyko finansowe i wizerunkowe. Szkolenia ESG przestały być opcją. Stały się koniecznością operacyjną.
Kto i kiedy musi raportować ESG? Aktualny harmonogram po Omnibus
Pierwotna dyrektywa CSRD zakładała stopniowe rozszerzanie obowiązków raportowania na kolejne grupy firm. Pakiet Omnibus I – przyjęty przez Radę UE w kwietniu 2025 roku – przesunął część terminów o dwa lata. Oto aktualny stan rzeczy:
Pierwsza fala (bez zmian):
- Duże spółki notowane na GPW, wcześniej objęte NFRD (ponad 500 pracowników) – raportują od 2025 roku za rok 2024. Termin nie uległ zmianie.
Druga fala (przesunięta):
- Duże przedsiębiorstwa spełniające dwa z trzech kryteriów: ponad 250 pracowników, obrót powyżej 40 mln euro, suma bilansowa powyżej 25 mln euro – będą raportować za rok 2027 (czyli składają raport w 2028 roku). Pierwotnie planowano rok 2025.
Trzecia fala (przesunięta):
- Małe i średnie przedsiębiorstwa notowane na rynkach regulowanych w UE – pierwsze raporty złożą za rok 2028 (w 2029 roku). Wcześniejszy termin to rok 2026.
Co ważne: Omnibus I proponuje też zawężenie grupy zobowiązanych wyłącznie do firm zatrudniających powyżej 1000 pracowników, co może wykluczyć z obowiązku nawet 80% pierwotnie objętych podmiotów w skali całej UE. Prace legislacyjne nad pełnym Omnibusem trwają – finalizacja przewidywana jest na przełom lutego i marca 2026 roku.
Wniosek praktyczny: Przesunięcie terminów nie oznacza, że możesz odłożyć przygotowania. Raportowanie za 2027 rok wymaga zbierania danych od początku 2027 roku – a budowy systemu i kompetencji – już teraz.
Jakie sankcje grożą za brak raportowania ESG?
Brak raportu ESG to nie tylko problem wizerunkowy. W polskim porządku prawnym odpowiedzialność za rzetelność sprawozdań niefinansowych reguluje ustawa o rachunkowości. Zgodnie z jej przepisami:
- Za niewykonanie obowiązku raportowania grozi kara grzywny lub ograniczenia wolności.
- Czyn może zostać zakwalifikowany jako przestępstwo skarbowe – z odpowiedzialnością osobistą członków zarządu.
- W ramach dyrektywy CSDDD projektowane są kary sięgające 3% globalnego obrotu netto przedsiębiorstwa.
Co więcej, od 2025 roku raporty ESG podlegają obowiązkowej atestacji przez biegłego rewidenta (tzw. limited assurance). To oznacza, że dane muszą być zbierane, dokumentowane i weryfikowalne – dokładnie tak jak dane finansowe.
Szkolenia ESG uczą właśnie tego – jak zbudować wewnętrzny system zbierania danych, który przejdzie audyt zewnętrzny.
ESRS – co musisz raportować i dlaczego samo „chcenie” nie wystarczy
Standardy ESRS (European Sustainability Reporting Standards) to zbiór 12 standardów tematycznych, podzielonych na trzy filary: środowiskowy (E1–E5), społeczny (S1–S4) i zarządczy (G1). Każdy z nich wymaga specyficznej wiedzy i danych.
Przykłady wymaganych ujawnień:
| Standard | Czego dotyczy | Typowa pułapka firm |
|---|---|---|
| ESRS E1 | Emisje CO₂ (Zakres 1, 2, 3) | Brak danych o emisjach Zakresu 3 (dostawcy) |
| ESRS S1 | Warunki pracy, luka płacowa, BHP | Brak wskaźników KPI w HR |
| ESRS G1 | Etyka, antykorupcja, sygnaliści | Brak procedur zgłaszania naruszeń |
Najtrudniejszy obszar to Zakres 3 emisji – dane z całego łańcucha wartości, od dostawców po odbiorców. Firmy zatrudniające poniżej 750 pracowników mogą w pierwszym roku raportowania pominąć te dane, ale muszą mieć plan ich pozyskania.
Szkolenia ESG pozwalają pracownikom działów HR, finansów i zarządu zrozumieć, które dane zbierać, jak je weryfikować i jak interpretować wymagania standardów.
Podwójna istotność – fundament raportu, który zbudujesz raz a dobrze
Zanim zaczniesz zbierać dane do raportu, musisz przeprowadzić analizę podwójnej istotności (double materiality). To obowiązkowy proces, który decyduje o tym, co w ogóle raportujesz.
Analiza obejmuje dwa wymiary:
- Istotność wpływu (inside-out): Jak działalność Twojej firmy wpływa na środowisko i społeczeństwo? Czy produkujesz odpady? Czy masz dużą rotację pracowników? Czy Twoi dostawcy stosują uczciwe warunki pracy?
- Istotność finansowa (outside-in): Jak zewnętrzne czynniki – zmiana klimatu, regulacje, presja społeczna – wpływają na wyniki finansowe Twojej firmy?
Firmy, które przeprowadzają tę analizę bez odpowiedniego przygotowania, często raportują zbyt wiele (co generuje koszty) lub zbyt mało (co grozi sankcjami). Profesjonalne szkolenie ESG pozwala przeprowadzić ją rzetelnie, z zaangażowaniem właściwych interesariuszy.
Czy Omnibus zwalnia Cię z obowiązku? Odpowiedź jest bardziej skomplikowana, niż myślisz
Ministerstwo Finansów 8 stycznia 2026 roku skierowało do konsultacji projekt ustawy (UC136), który wdraża opcję zwolnienia przejściowego dla firm z drugiej fali. Oznacza to, że część dużych przedsiębiorstw może formalnie uniknąć obowiązku raportowania za lata 2025–2026.
Jednak Ministerstwo Finansów wprost zaznacza, że zwolnienie nie jest zachętą do zaprzestania działań ESG. Kontrahenci, inwestorzy i banki nadal będą wymagać danych. Firmy, które zawiesiły przygotowania, znajdą się za rok lub dwa w pozycji reaktywnej – z kosztami wielokrotnie wyższymi niż teraz.
Czas kupiony przez Omnibus to czas na naukę – nie na czekanie.
Jak szkolenia ESG chronią zarząd przed odpowiedzialnością osobistą
Odpowiedzialność za rzetelność raportowania ESG spada na członków zarządu – bezpośrednio. Szkolenia ESG realizowane dla kadry zarządzającej koncentrują się na czterech obszarach:
- Zrozumienie progów i terminów – kiedy i jakie obowiązki dotyczą konkretnej firmy.
- Wdrożenie systemu kontroli wewnętrznej – kto w organizacji odpowiada za zbieranie danych.
- Przygotowanie do atestacji – jak dokumentować dane tak, by przeszły weryfikację biegłego rewidenta.
- Komunikacja ryzyk ESG – jak raportować kwestie środowiskowe i społeczne bez narażania się na zarzut greenwashingu.
W Green Impact ESG prowadzimy szkolenia dopasowane do wielkości i specyfiki firmy – od warsztatów wprowadzających dla MŚP, przez szkolenia dla działów HR i finansów, po zaawansowane programy dla zarządów. Każde szkolenie kończy się konkretnym planem działania. Więcej o naszej ofercie szkoleniowej znajdziesz tutaj.
Technologia w służbie ESG – czy możesz zbierać dane bez specjalistycznego oprogramowania?
Tak – na początek. Wiele firm zaczyna od arkuszy kalkulacyjnych i prostych procedur. Jednak przy skali wymagań ESRS, manualne zbieranie danych staje się ryzykowne i czasochłonne.
Szkolenia obejmują praktyczne warsztaty z użycia dostępnych narzędzi: kalkulatorów śladu węglowego, prostych systemów śledzenia wskaźników ESG oraz metod integracji danych z systemów księgowych i HR.
Dobra wiadomość: nie musisz wdrażać drogiego oprogramowania od razu. Ważniejsze jest, żebyś wiedział, jakie dane zbierać i w jaki sposób.
Nie wiesz, od czego zacząć przygotowania do ESG w swojej firmie? Zespół Green Impact ESG przeprowadził już dziesiątki szkoleń i warsztatów dla polskich MŚP. Skontaktuj się z nami i dowiedz się, jakie szkolenie będzie najlepiej dopasowane do Twojej sytuacji.
