Wiesz już, że CBAM działa. Ale czy wiesz, ile konkretnie wyniesie Twój koszt? To pytanie, na które wielu importerów jeszcze nie odpowiedziało – i to jest poważny błąd. Poniżej rozkładamy matematykę CBAM na czynniki pierwsze.
Podstawowy wzór: jak oblicza się koszt certyfikatów?
Całkowity koszt certyfikatów CBAM zależy od czterech zmiennych:
Koszt CBAM = Emisje wbudowane × Współczynnik CBAM Factor × Cena EU ETS – Cena węglowa u dostawcy
Gdzie:
- Emisje wbudowane – ile ton CO₂ wyemitowano przy produkcji Twojego towaru (na instalację, zgodnie z metodyką UE).
- CBAM Factor – współczynnik odzwierciedlający stopień wycofywania darmowych uprawnień EU ETS (rośnie od 2026 do 100% w 2034 roku).
- Cena EU ETS – aktualna cena uprawnień do emisji (w 2026 roku: kwartalnie, od 2027: tygodniowo).
- Cena węglowa u dostawcy – jeśli producent zapłacił podatek węglowy w kraju trzecim, możesz go odliczyć.
Brzmi prosto. Problem w tym, że każda z tych zmiennych kryje własną pułapkę.
Pułapka #1: Wartości domyślne, czyli jak przepłacić o 30%
Największe ryzyko dla Twojej marży to brak danych o rzeczywistych emisjach od dostawcy.
W fazie przejściowej CBAM tolerował stosowanie wartości domyślnych (default values) – wskaźników emisji ustalonych przez Komisję Europejską na podstawie najgorszych dostępnych technologii w danym kraju. W fazie docelowej podejście się zmieniło radykalnie.
Wartości domyślne zawierają teraz karne narzuty (markupy), które rosną w kolejnych latach: w 2026 roku wynosi to +10%, w 2027 roku +20%, a od 2028 roku +30%. (źródło: carboneer)
Co to oznacza w praktyce?
| Rok | Narzut na wartość domyślną |
|---|---|
| 2026 | +10% |
| 2027 | +20% |
| 2028+ | +30% |
Importer, który nie zdobędzie rzeczywistych danych o emisjach od producenta, płaci z definicji za najbardziej emisyjną technologię w danym kraju – powiększoną o karny narzut. Przykład z praktyki: importer 1200 ton rur ze stali z Indii, korzystający z wartości domyślnych, zapłaci wielokrotnie więcej niż ten, który przedstawił zweryfikowane dane rzeczywiste.
Wniosek dla CFO: Zdobycie danych od dostawcy to nie koszt dodatkowy. To inwestycja, która chroni marżę.
Pułapka #2: Stal – wielki piec kontra elektryczny piec łukowy
Dla importerów stali technologia produkcji u dostawcy decyduje o wszystkim.
Dwie dominujące technologie różnią się emisyjnością dramatycznie:
Technologia BF-BOF (Wielki Piec – Konwertor Tlenowy)
- Dominuje w Azji (Chiny, Indie)
- Oparta na węglu koksującym
- Emisyjność: 2,0–2,5 tony CO₂ na tonę stali
Technologia EAF (Elektryczny Piec Łukowy)
- Bazuje na złomie i energii elektrycznej
- Emisyjność: 0,3–0,7 tony CO₂ na tonę stali (zależnie od miksu energetycznego)
Przy cenie certyfikatu 80 EUR/t CO₂ różnica w koszcie CBAM na jedną tonę stali może wynosić od 24 EUR (EAF) do nawet 200 EUR (BF-BOF). Przy imporcie 500 ton rocznie to różnica rzędu 88 000 EUR.
W wielu branżach jest to różnica między zyskiem a stratą.
Kogo dotyczy w Polsce?
Polska importuje stal i wyroby stalowe zarówno z krajów UE, jak i spoza niej. Firmy z branży:
- maszyn i urządzeń,
- konstrukcji stalowych i hal przemysłowych,
- motoryzacyjnej,
- budowlanej,
…importujące elementy stalowe z Ukrainy, Turcji czy krajów azjatyckich – są bezpośrednio w zasięgu CBAM.
Pułapka #3: Aluminium i emisje pośrednie – „elektryczność w stanie stałym”
Aluminium to szczególny przypadek. Produkcja pierwotna (elektroliza) pochłania ogromne ilości energii elektrycznej. Emisje z samego procesu są stosunkowo niskie, ale emisje pośrednie – zależne od źródła prądu – mogą być gigantyczne.
- Produkcja przy prądzie z węgla kamiennego: nawet 16–20 ton CO₂ na tonę aluminium.
- Produkcja przy hydroenergii: poniżej 4 ton CO₂ na tonę aluminium.
Różnica w koszcie certyfikatów CBAM przy tych dwóch scenariuszach (przy cenie 75 EUR/t CO₂) to nawet 900 EUR na tonie produktu.
Przykład obliczeniowy (500 ton aluminium):
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Ilość importowanego aluminium | 500 ton |
| Emisje wbudowane (dane rzeczywiste) | 4,9 t CO₂/t |
| Cena EU ETS | 75 EUR/t CO₂ |
| Łączny koszt certyfikatów CBAM | 183 750 EUR |
To ponad 367 EUR na tonie. Przy marżach handlowych na aluminium nieprzekraczających kilku procent – każda złotówka CBAM musi trafić w cenę dla klienta lub zjada zysk.
Pułapka #4: Cena certyfikatów zmienia się co kwartał (a od 2027 – co tydzień)
Dla importów z 2026 roku cena certyfikatów opiera się na kwartalnych średnich EU ETS. Od 2027 roku przechodzi na średnie tygodniowe.
Zmienność cen EU ETS potrafi w ciągu roku wynosić 30–50%. Firma, która nie uwzględni tego ryzyka w wycenie kontraktów długoterminowych, może odkryć po roku, że całkowity koszt certyfikatów jest dramatycznie wyższy niż zakładano.
Strategia: Rozważ wpisanie klauzuli CBAM do umów z klientami – analogicznie do klauzul surowcowych czy paliwowych. To standardowa praktyka w branżach, gdzie ceny energii wahają się dynamicznie.
Jak odliczyć podatek węglowy zapłacony w kraju dostawcy?
Jeśli Twój dostawca operuje w kraju, który ma własny system opłat za emisje (np. Korea Południowa, Wielka Brytania, Kanada), możesz odliczyć tę opłatę od swojego zobowiązania CBAM. Brzmi prosto – ale biurokracja jest poważna.
Od 2027 roku Komisja opublikuje w rejestrze CBAM domyślne ceny węglowe dla krajów, w których istnieją systemy opłat, ale nie można ustalić faktycznie zapłaconej kwoty. (źródło: Icapcarbonaction)
Przed tym terminem: musisz zdobyć certyfikowaną dokumentację od organów podatkowych kraju dostawcy. Brak dokumentu = brak odliczenia = ryzyko podwójnego opodatkowania.
Ryzyko finansowe dla CFO: jak zarządzać kapitałem obrotowym?
Na koniec każdego kwartału importer musi utrzymywać na swoim rachunku CBAM certyfikaty odpowiadające co najmniej 50% emisji wbudowanych w towary sprowadzone od początku roku. (źródło: Green Reporting)
To oznacza, że nie możesz czekać do ostatniej chwili. Potrzebujesz mechanizmu kwartalnego monitorowania i budowania pozycji certyfikatowej. Brak certyfikatów na koncie to kara administracyjna.
Plan działania dla CFO:
- Oceń roczny wolumen importu towarów CBAM.
- Oblicz emisje wbudowane – ideałem są dane rzeczywiste od dostawców.
- Wycen koszt certyfikatów przy scenariuszu niskim (60 EUR/t CO₂) i wysokim (100 EUR/t).
- Utwórz rezerwę finansową już w Q1 2026.
- Zaktualizuj politykę rachunkowości – certyfikaty CBAM wchodzą w cenę nabycia towaru.
Ekoprojektowanie jako tarcza przed CBAM
Istnieje strategia, która pozwala trwale obniżyć zobowiązania CBAM – zanim w ogóle trafią do bilansu. To ekoprojektowanie.
Przeprojektowanie produktu poprzez zmianę materiałów, zmniejszenie masy lub zastąpienie stali pierwotnej złomem (który w systemie CBAM ma zerową emisję wbudowaną) – to jedyny sposób na systemowe obniżenie kosztów węglowych. GreenImpact ESG oferuje wsparcie we wdrażaniu strategii ekoprojektowania i Gospodarki Obiegu Zamkniętego (GOZ) – właśnie po to, żeby CBAM nie był tylko kosztem, ale bodźcem do innowacji produktowej.
Chcesz wiedzieć więcej?
Powyższe wyliczenia to uproszczone modele. Rzeczywisty koszt CBAM zależy od szczegółów: metodologii wyliczania emisji, kraju pochodzenia towaru, dostępności danych weryfikatora i wielu innych czynników. Pełną analizę sektorową, w tym metodologię audit trail dla producentów ze wschodniej Azji, znajdziesz w naszym szczegółowym opracowaniu eksperckim.
Skontaktuj się z GreenImpact ESG
Chcesz wiedzieć, ile konkretnie wyniesie Twój koszt CBAM w 2026 roku? Przeprowadzimy dla Ciebie:
- wstępną wycenę zobowiązań certyfikatowych na podstawie Twoich danych importowych,
- analizę, czy Twoi dostawcy mogą dostarczyć dane rzeczywiste,
- plan redukcji kosztów przez zmianę strategii zakupowej lub ekoprojektowanie produktu.
Skontaktuj się z nami.
