Duże korporacje mają działy ESG, compliance i dedykowanych prawników do CBAM. Ty – pewnie nie. Ale CBAM dotyczy Cię tak samo jak nich. Ten artykuł pokazuje, jak mała i średnia firma może poradzić sobie z granicznym podatkiem węglowym bez chaosu i nadmiernych kosztów.
Jesteś MŚP. Czy CBAM w ogóle Cię dotyczy?
Zacznijmy od dobrej wiadomości. Rozporządzenie Omnibus, które weszło w życie w październiku 2025 roku, wprowadza próg de minimis: importerzy, których łączny roczny import towarów CBAM nie przekracza 50 ton, są całkowicie zwolnieni z obowiązków. (źródło: CMS Lawnow)
Komisja Europejska szacuje, że ta zasada zwalnia około 90% importerów – głównie MŚP i osoby fizyczne robiące małe importy. (źródło: Icapcarbonaction)
Ale zanim odetchniesz z ulgą – sprawdź kilka rzeczy:
50 ton stali to ok. 2 pełne kontenery. Jeśli Twoja firma:
- produkuje elementy metalowe,
- importuje komponenty do maszyn,
- działa w branży budowlanej lub meblowej z metalowymi elementami,
- handluje materiałami nawozowymi lub cementem,
…szansa na przekroczenie 50 ton w ciągu roku jest bardzo realna.
Uwaga na pułapkę: Próg liczysz sumarycznie dla wszystkich towarów CBAM łącznie, nie per produkt. Importujesz 30 ton stali i 25 ton aluminium? Suma to 55 ton – jesteś objęty CBAM.
„Smurfing” – czego absolutnie nie rób
Niektórzy przedsiębiorcy próbują „zejść” poniżej 50 ton, dzieląc import między kilka podmiotów powiązanych. Organy celne posiadają zaawansowane systemy analizy ryzyka, które wychwytują powiązania kapitałowe i osobowe między importerami. Wykrycie takiego procederu grozi nie tylko domiarem opłaty, ale też sankcjami karnymi skarbowymi. (źródło: Thedy & Partners)
Nie warto. Ryzyko jest zbyt wysokie.
Twój dostawca to Twój problem – jak go rozwiązać?
To największe wyzwanie operacyjne dla MŚP w CBAM.
Potrzebujesz od swojego dostawcy (producenta z kraju trzeciego) danych o emisjach wbudowanych w Twój produkt. W standardzie UE. Zweryfikowanych przez akredytowanego weryfikatora.
Huta w Wietnamie, Indiach czy Egipcie raczej nie przygotowuje takich danych na co dzień. Co robić?
Krok 1: Wpisz obowiązek raportowania do kontraktu
Zanim złożysz kolejne zamówienie, dodaj do umowy klauzulę CBAM:
- dostawca zobowiązuje się dostarczyć dane o emisjach wbudowanych w formacie akceptowanym przez KE,
- brak danych w terminie = automatyczne zastosowanie wartości domyślnych (na koszt dostawcy lub z rekompensatą dla Ciebie).
Rynkowe określenie tej zasady: „No data, no trade” – zaczyna być standardem w kontraktach handlowych na poziomie europejskim.
Krok 2: Sprawdź, czy dostawca ma weryfikatora
W fazie docelowej dane o emisjach muszą być zweryfikowane przez akredytowanego weryfikatora CBAM. Komisja Europejska opublikowała rozporządzenie delegowane dotyczące akredytacji i wzajemnego uznawania weryfikatorów.
Liczba akredytowanych weryfikatorów w krajach spoza UE jest ograniczona. Zapytaj swojego dostawcę, czy ma już nawiązaną współpracę z weryfikatorem. Jeśli nie – to sygnał, że albo dane będą domyślne (drogo), albo będziesz musiał pomóc mu ten kontakt nawiązać.
Krok 3: Stwórz szablon wymiany danych
Komisja Europejska przygotowała arkusz wymiany informacji dla producentów z krajów trzecich. Wyślij go swoim dostawcom z wyprzedzeniem i poproś o wypełnienie. Dla wielu zagranicznych partnerów to po raz pierwszy formalna prośba o dane środowiskowe – przygotuj się na opór i pytania.
Strategia łańcucha dostaw: nearshoring i friendshoring
CBAM zmienia fundamentalnie logikę wyboru dostawcy. „Najtańszy ex-works” przestaje być jedynym kryterium. Liczy się „najtańszy z uwzględnieniem kosztu certyfikatów CBAM”.
Dla MŚP to konkretna strategiczna decyzja:
Nearshoring – bliżej, niżej emisyjnie
Dostawca z Turcji, Serbii, Ukrainy czy Macedonii może być droższy per kilogram produktu, ale jeśli operuje w nowocześniejszej, mniej emisyjnej instalacji – łączny koszt po doliczeniu CBAM może okazać się niższy niż zakup z Chin.
Przykład: Polska firma importująca profile stalowe z Turcji korzysta z elektrycznych pieców łukowych (EAF). Jej koszt CBAM per tonę to 40–60 EUR. Analogiczna stal z chińskiej huty węglowej – 150–200 EUR. Przy wolumenie 200 ton rocznie różnica to nawet 28 000–40 000 EUR.
Friendshoring – wybierz dostawców, którzy dekarbonizują
Dostawca, który inwestuje w zieloną energię, CCS (wychwyt CO₂) lub recykling złomu – to Twój sprzymierzeniec w CBAM. Kontrakt długoterminowy z taką firmą daje Ci cenową przewagę z roku na rok, bo Twoje koszty certyfikatów będą maleć.
Dostawca oparty na węglu, który nie ma planu dekarbonizacji – to ryzyko, które będzie rosło do 2034 roku.
VSME – narzędzie, które pomaga MŚP mówić językiem CBAM
Nawet jeśli nie podlegasz obowiązkowemu raportowaniu CSRD, Twoi duzi kontrahenci – którzy mu podlegają – coraz częściej wymagają od Ciebie danych ESG. CBAM to tylko jeden z obszarów.
VSME (Voluntary Standard for Micro and Small Enterprises) to standard opracowany przez EFRAG specjalnie dla MŚP. GreenImpact ESG specjalizuje się w jego wdrożeniu.
VSME daje Ci trzy konkretne korzyści:
1. Wiarygodność u dużych kontrahentów Jeśli dostarczasz dane o swoich emisjach w ustrukturyzowanym formacie VSME, jesteś partnerem dla firm objętych CSRD. Bez tego możesz być stopniowo wypierany z łańcucha dostaw.
2. Lepszy dostęp do finansowania Banki i instytucje finansowe coraz mocniej uzależniają kredyty i leasing od oceny ESG. Raportowanie w VSME buduje wiarygodność i może obniżyć koszt kapitału.
3. Przygotowanie do przyszłych regulacji Dziś VSME jest dobrowolny. Za kilka lat – przy kolejnych rozszerzeniach CSRD i CBAM – te dane staną się obowiązkowe. Firmy, które zaczną teraz, mają przewagę.
Jak GreenImpact ESG pomaga MŚP w CBAM?
GreenImpact ESG to firma doradcza zbudowana z myślą o MŚP. Nie oferujemy skrojonych pod korporacje procesów, które kosztują fortunę. Pracujemy proporcjonalnie do Twojej skali.
W obszarze CBAM możemy:
- Przeprowadzić diagnozę ekspozycji – czy i w jakim zakresie CBAM Cię dotyczy.
- Pomóc z wnioskiem o status upoważnionego zgłaszającego w KOBiZE.
- Przygotować Twoich dostawców – szablony, komunikacja, klauzule kontraktowe.
- Wdrożyć VSME – zorganizowanie danych ESG dla całej firmy, nie tylko na potrzeby CBAM.
- Przeszkolić zespół – żebyś nie był zależny od zewnętrznego konsultanta przy każdym imporcie.
Zrobimy z CBAM to, czym powinno być: systemem, który rozumiesz i kontrolujesz.
Praktyczny plan działania dla MŚP – pierwsze 90 dni
Nie wiesz od czego zacząć? Oto prosty harmonogram:
Dni 1–14:
- Oblicz łączny roczny import towarów CBAM (w tonach).
- Sprawdź, czy przekraczasz próg 50 ton.
- Złóż wniosek o status upoważnionego zgłaszającego na PUESC (jeśli przekraczasz próg).
Dni 15–30:
- Skontaktuj się ze swoimi kluczowymi dostawcami. Zapytaj o dane emisyjne.
- Wyślij arkusz wymiany informacji KE.
- Sprawdź, czy dostawca ma akredytowanego weryfikatora.
Dni 31–90:
- Oszacuj koszt certyfikatów na 2026 rok (scenariusz pesymistyczny – wartości domyślne).
- Utwórz rezerwę finansową w rachunkowości.
- Zaktualizuj politykę cenową – uwzględnij CBAM w cenie produktów dla klientów.
- Rozważ wsparcie doradcze przy pierwszej rocznej deklaracji.
Chcesz wiedzieć więcej?
Ten artykuł skupia się na praktycznych działaniach dla MŚP. Pełne opracowanie analityczne – zawierające szczegółowe modele finansowe, dane sektorowe i geopolityczną analizę reakcji globalnych partnerów handlowych na CBAM – znajdziesz na naszym portalu eksperckim.
Skontaktuj się z GreenImpact ESG
Powiedz nam: co importujesz, skąd i w jakich ilościach. W ciągu kilku dni pokażemy Ci, co dokładnie Cię czeka i jak przygotować się bez nadmiernych kosztów i stresu.
